خانم پنجاه ساله چاقی با درد ناحیه پایین و چپ شکم و یبوست این چند روز اخیر مراجعه کرده ، دردش با سرفه کردن هم بدتر می شه . هیچ سابقه ای هم از زخم معده یا هیچ بیماری دیگه نشون نمی ده و مشکل دیگه ای هم نداره ، تو بررسی های پاراکلینیکی که از این خانم صورت می گیره در ناحیه کولون ( روده بزرگ ) وجود دیورتیکول گزارش می شه ، دیورتیکول چیه و باید چه کرد ؟ اصولا دیورتیکول ها برآمدگی های غیر طبیعی هستند که در اثر افزایش فشار دیواره یه ارگان توخالی مثل مری، معده و روده به خارج اتفاق می افتند و می تونند هیچ وقت هم هیچ علامتی ایجاد نکنند ولی بعضی وقتها باعث ، خونریزی ، عفونت ، آبسه و فیستول می شن . واژه دیورتیکولیت که تو بعضی منابع ذکر می شه اشتباهه . اگه تمام لایه های یه ارگان درگیر شده باشند دیورتیکول حقیقی ولی اگه فقط یه لایه مثلا فقط یه لایه مخاطی درگیر شده باشه و باعث برجستگی و برآمدگی شده باشه می گن دیورتیکول کاذبه ، دیورتیکول مِکِل که بیشتر تو بچه ها شایعه داره معمولا از نوع حقیقی و بدون علامته . دیورتیکول هایی که بدون علامت هستند معمولا تو حین جراحی یا گرافی یا کلا هر تصویربرداری که به علتهای دیگه انجام می شه اتفاقی کشف می شن . علت ایجاد دیورتیکول ها هم بیشتر رژیم غذایی کم فیبر ( مثل میوه ، سبزیجات و غلات و سبوس گندم ) ذکر می شه که تو جوامع صنعتی خیلی شایع تره و بیشتر هم سن بیماران بالای چهل ساله و خانم ها هم یه کم بیشتر از آقایون مبتلا می شن . معمولا بی علامته ولی می تونه درد ناحیه پایین و چپ شکم ( llq ) که ممکنه به بالای استخوان پوبیس ( زیر شکم ) ، کشاله ران چپ و پشت هم منتشر بشه ، تغییر تو اجابت مزاج به شکل یبوست یا اسهال یا دوره های متناوب اسهال و یبوست ایجاد کنه . معمولا ناحیه مبتلا موقع معاینه حساسیت به لمس داره و یه پُری یا توده ای هم ممکنه حس بشه و اگه با عفونت هم همراه باشه ممکنه بیمار تب و لرز هم بکنه و افرایش wbc ها یا گلبولهای سفید رو هم داشته باشیم. با سونوگرافی و سی تی اسکن ( بخصوص اگه آبسه و فیستول هم درکار باشه ) بهتر می شه به تشخیص رسید و بهتره فکر رادیوگرافی با باریوم رو از سرمون بیرون کنیم . به بیمارانی که دردشون خفیفه و بار اول شونه فقط تا چند روز مایعات صاف کرده و آنتی بیوتیک خوراکی وسیع الطیف ( مثلا مترونیدازول و سفتریاکسون ) تجویز و به هیچ عنوان مسکن نمی دیم . اما تو موارد عود و شدید بیمار رو حداقل 48 ساعت npo نگه می داریم ( یعنی از راه دهان چیزی بهش نمی دیم بخوره ) و بعدش رژیم غذایی نرم رو براش شروع و از نظر وریدی هم مایعات لازم رو بهش می رسونیم ، آنتی بیوتیک وسیع الطیف هم تجویز و از پتیدین هم به عنوان مسکن استفاده می کنیم تا در مورد جراحی تصمیم بگیریم ، معمولا جراح نباید خوش بین باشه و بگه یه دیورتیکوله و تموم ! باید هر نوع بدخیمی و تومور و این چیزها با کولونوسکپی رد بشه که معمولا بعد بهبودی بیمار و حمله درد ( حداقل 3 هفته بعد ) انجام می شه . تو زمان جراحی هم جراح نباید فقط دیورتیکول رو رزکشن کنه ( یعنی برداشتن ) ، بلکه بهتره اون قسمت هایی از کولون ( روده بزرگ ) که جدار ضخیم و شکننده دارند رو هم برداره ، در مورد آبسه و فیستول هم باید جداگانه کارهای مورد نیاز حتما انجام بشه تا کار به عفونت های گسترده تری تو سطح شکم ( پریتونیت ژنرالیزه ) و این چیزها نکشه ، تو بچه ها معمولا ممکنه عمل متفاوت باشه و دیورتیکول مکل برداشته بشه ولی تو بالغین و بخصوص دیورتیکول هایی که اتفاقی کشف می شن باید فقط اونهایی که زیادی بُلَندَن یا دهانه تنگی دارن یا بدجوری به ناف و اطراف چسبندگی دارن و بافت نابجایی ایجاد کردند جراحی بشن و تو همه موارد جراحی لازم نیست و کلا در مورد دیورتیکول ها ، نیاز بودن یا نبودن به جراحی یا نحوه و تکنیک عمل جراحی و اینکه عارضه دارن یا نه و این چیزها به تصمیم جراح بستگی داره و برحسب شرایط هرکس می تونه متفاوت باشه ، یه چیز دیگه هم اینکه معمولا کسانی که دیورتیکول دارند مشکلات دیگه ای مثل دیابت و سنگ کیسه صفرا هم می تونند داشته باشند .
